Podbiegunowa Finlandia - Z daleka od dużych miast

Finlandia

dr Radosław Kożuszek

Finlandia to nie tylko ogromne zespoły miejskie Helsinek i Turku, to przede wszystkim tysiące wsi i miasteczek rozsianych wokół krystalicznie czystych jezior.
Twierdza szwedzko-rosyjsko-fińska
Suomenlinna, czyli Twierdza Fińska usytuowana w odległości zaledwie kilkunastu minut promem od Targu Rybnego e centrum Helsinek. Tę ogromną fortecę wzniesiono na kilku ciasno zgrupowanych wysepkach. Dzieje fortecy sięgają 1748 r., kiedy Szwedzi wybudowali ją dla obrony wschodniej części swego imperium przed zakusami Rosji. W 1806 r. liczba mieszkańców wynosiła 4600 osób, o 400 więcej niż w Helsinkach. W trakcie wojny 1808 r. twierdza poddała się Rosjanom i została przemianowana na Viapori. To jej obronność zadecydowała w dużym stopniu o przeniesieniu przez Rosjan stolicy Finlandii z Turku do Helsinek w 1812 r. Obecna nazwa została wybrana w 1918 r., po odzyskaniu przez Finlandię niepodległości. Większość atrakcji Suomenlinny skupia się na dwóch głównych wyspach, Iso Mustasaari i Susisaari, połączonych ze sobą małym mostem. W krajobrazie południowej części Susisaari dominują stare bunkry, kruszejące mury i armaty. Ta część twierdzy daje najlepsze wyobrażenie o jej dawnym wyglądzie. Z kolei kościół na Iso Mustasaari, wybudowany został przez Rosjan w 1854 r. i jako jedyny na świecie pełni także funkcję latarni morskiej. Niegdyś drogę żeglarzom wskazywała lampa gazowa, dziś zastąpiona elektryczną. Dla helsińczyków łąki otaczające kamienne fortyfikacje Suomenlinny są ulubionym miejscem na piknik. W piątkowe i sobotnie letnie wieczory odbywają się tu liczne imprezy.

Słynna skocznia
Lahti usytuowane jest około 100 km na północ od Helsinek. To nowoczesne miasto przedsiębiorców, o atmosferze porównywalnej do innych miast na Pojezierzu Fińskim, słynie jako ośrodek sportów zimowych. Kilka tysięcy uchodźców z Karelii, która po II wojnie światowej została przyłączona do Rosji, przyczyniło się do rozwoju miejscowości, nazywanej „miastem biznesu”. W pobliskim kompleksie narciarskim wybudowano trzy duże skocznie, wykorzystywane zarówno zimą, jak i latem. Tutaj też wielokrotnie odbyły się mistrzostwa świata w narciarstwie klasycznym. W małym muzeum narciarstwa, również w Ośrodku Sportowym, zebrano narty sprzed 2 tys. lat i narty Samów z Laponii. Zainteresowani mogą się pobawić symulatorem skoków narciarskich. Pomimo kilku atrakcji Lahti, powstałe w 1905 r., nie jest szczególnie interesujące. Dzięki sieci ścieżek rowerowych Lahti stanowi dobrą bazę do wypadów w pobliskie jeziora i lasy pełne grzybów i jagód.
Lapońskie włości Świętego Mikołaja
Laponia to kraina karłowatych lasów i setek jezior. Lapończycy, rdzenni mieszkańcy tych ziem, zajmują są wypasem reniferów i sprzedażą turystom słynnych fińskich noży oraz pamiątek z rogu, skóry i kości tych zwierząt. Latem niestety dokuczają tu miliardy komarów, a zimą jest tu cicho i pięknie. Długą noc polarną rozświetla bajkowa zorza polarna. Lapońskie wyprawy na nartach przez śnieżne bezdroża, jazda na skuterach śnieżnych czy saniami ciągniętymi przez renifery zawsze pozostają w pamięci. Miasto Rovaniemi to administracyjna stolica Laponii i właśnie tutaj można dostąpić faktu przekroczenia koła podbiegunowego. Npółnoc od niego słońce przez jakiś czas na początku lata nie zachodzi w nocy za horyzont, w zimie na odwrót – wcale nie wschodzi. Wzajemny wpływ ciał niebieskich sprawia, że granica występowania tego zjawiska może się przesuwać o kilka kilometrów dziennie, jednak przyjmuje się, że koło podbiegunowe przecina szosę z Rovaniemi do Sodankylä dokładnie 8 km na północ od miasta i właśnie tutaj wymalowano na drodze odpowiednią linię i umieszczono oficjalną nazwę Napapiiri. Chętni skaczą z jednej na drugą stronę słynnej białej linii. turyści przyjeżdżają do Rovaniemi, aby fascynować się białymi nocami, a zimą wybierają się na kuligi i nocne przejażdżki zaprzęgami reniferów.W lutym odbywa się tu także słynny Festiwal Zorzy Polarnej, któremu towarzyszy mnóstwo imprez sportowych i artystycznych. 1944 r. miasteczko zostało całkowicie zniszczone przez Niemców, a przez wiele następnych lat odnajdywano tu ukryte miny. Obecna nowoczesna architektura to efekt planowej odbudowy. Główną ulicą jest Hallituskatu, od której inne arterie odchodzą na kształt rogów renifera, co jednak widać tylko z okna samolotu lub lotni.

Święty Mikołaj był biskupem Myry, gdzie zasłynął swą dobrodusznością. Zmarł ok. 350 r. Swoje pieniądze poświęcił na działalność charytatywną, a całe swe życie na nawracanie grzeszników. Legenda głosi, że pewien obywatel utracił swój majątek i ponieważ nie mógł zapewnić posagu swym trzem córkom, groziło im zejście na złą drogę. Słysząc o tym, Mikołaj wziął mieszek ze złotem i wrzucił go przez okno do domu tego człowieka. Najstarsza córka wyszła dzięki temu za mąż. Podobnie uczynił też wobec dwóch pozostałych dziewcząt. Stąd często przedstawiano go na obrazach z trzema mieszkami. Gdy Myra dostała się w ręce Saracenów, relikwie Mikołaja zostały przewiezione w roku 1087 do Włoch. Niestety cała akcja świętości Mikołaja działa się na terenach Azji Mniejszej należących dziś do Turcji, a słynny święty z Finlandią ani mrozem i śniegiem nie miał nic wspólnego. ś, jak powszechnie wiadomo, Święty Mikołaj mieszka w Finlandii. Cały rok można go spotkać w jego wiosce położonej na kręgu polarnym, kilka kilometrów na północ od Rovaniemi. Jego skromna niegdyś chatka rozrosła się do sporych rozmiarów parku atrakcji. Wioska, choć niewątpliwie kiczowata, przynosi dzieciom mnóstwo radości. Można stąd wysłać kartkę do domu z oficjalnym znaczkiem świętego Mikołaja, a nawet, choćby było lato, zadysponować doręczenie jej na gwiazdkę. Jest tutaj także Główne Biuro Świętego Mikołaja, restauracja Świętego Mikołaja, Oficjalny Port Lotniczy Świętego Mikołaja. W wiosce oprócz szczodrego Świętego można również spotkać jego skrzaty i pomocne elfy oraz pogłaskać renifery. Zgodnie z tabliczką zawieszoną na drzwiach biura w okresie świątecznym Święty Mikołaj urzęduje od godziny 9 nawet do 19. W okresie świątecznym do mikołajowej wioski przychodzi blisko 35 tys. listów, z czego przesyłki z Polski plasują się na trzeciej pozycji. Niezależnie od pory roku wioska jest odpowiednio przystrojona, a okoliczne świerki ubrane są w ozdoby choinkowe i światełka. Z głośników płyną melodie kolęd i pastorałek.

Muminkowe miasteczko
W zachodniej części Finlandii, tuż obok Turku, znajduje się niewielkie miasteczko Naantali, którego stara część przypomina wielki skansen. Pierwotnie osada rozrastała się wokół klasztoru, który usytuowany jest w centrum. Tak powstała wyjątkowo malownicza plątanina wąskich brukowanych uliczek, przy których stoją niskie drewniane domy, w których znajdują się kawiarnie, restauracje i sklepy z pamiątkami oraz fińskim rękodziełem ludowym.
Jednak największą atrakcja miasteczka nie są drewniane domki w centrum, ale Muumimaailma, czyli Świat Muminków. Tove Jansson, autorka książek o Muminkach, urodziła się 9 sierpnia 1914 r. w Helsinkach, w rodzinie szwedzkojęzycznej. Pierwsza książka o Muminkach została wydana w 1945 r., a następne części ukazywały się mniej więcej co dwa lata. Wszystkie książki o Muminkach odniosły wielki sukces: zostały przełożone na ponad trzydzieści języków. Muminki doczekały się też swojej wersji teatralnej, filmowej (między innymi serial zrealizowany w Polsce), radiowej, telewizyjnej i komiksowej. Świat, w którym żyją Muminki, pełen jest rozmaitych stworzeń – żyją w nim Paszczaki, Hatifnatowie, Mimble – każde z nich ma swój punkt widzenia na świat, swój charakter i temperament. Fińska muminkowa wioska powstała na wyspie Kailo i każdego lata ściąga do siebie tysiące turystów. Jest tam tyle atrakcji, że nawet osoby, które nie kojarzą tych poczciwych fińskich trolli, mogą dobrze się bawić. Muminkowa wioska znajduje się na wysepce, na która prowadzi most. W centrum znajduje się dom, identyczny, jaki można oglądać w serialu rysunkowym. Projektanci wiernie odtworzyli każdy detal, nawet kwiaty rosnące przed wejściem. Oczywiście dom to królestwo Mamy Muminka, która wraz z Panną Migotką witają turystów. Niedaleko rośnie las, identyczny jak w bajce, a tam spotkać można Włóczykija i Ryjka. Inne postacie z bajek kręcą się tu i ówdzie, a gawiedź intensywnie je fotografuje, wypytuje i dotyka. Na wyspie znajduje się też specjalnie wytyczona dla dzieci i rodziców plaża strzeżona oraz pole do minigolfa. Starsze dzieci mogą się pobawić w piratów na wyspie Väski, dokąd dociera się statkiem.

Czysta natura
Finowie bardzo poważnie traktują sprawy związane z ochroną środowiska. W powszechnym głosowaniu wybrali sześć symboli narodowych: niedźwiedzia, łabędzia krzykliwego, okonia, brzozę, konwalię i granit. Niewiele jest państw, gdzie przyroda jest traktowana na równi z polityką. W rozległych lasach, bagnach, skałach i na torfowiskach panują idealne warunki do życia dla wielu roślin i zwierząt północy. Niedźwiedzie, renifery, lemingi, zające bielaki, lisy polarne i wilki spotkać można na północy kraju, ale jelenie, traki drapieżne, liczne gatunki ryb, rysie i rosomaki występują również na południu. Park Narodowy Linnansaari obejmuje jezioro Haukivesi wraz ze 130 większymi niezamieszkanymi wyspami i setkami malutkich skrawków lądu, na których wytyczono kilka krótkich szlaków pieszych. W wodach na terenie parku żyje niewielka grupa zagrożonego wyginięciem podgatunku foki obrączkowanej. W 2007 r. naliczono już tylko 50 osobników (główna populacja, ok. 280 sztuk, występuje dalej na południe w jeziorze Saimaa, od którego podgatunek ten bierze nazwę). W parku można też zobaczyć i usłyszeć rzadkie gatunki ptaków, m.in. rybołowa oraz na własne oczy spotkać największe ssaki Finlandii – losie. Park Narodowy Oulanka jest uważany za najpiękniejszy w Finlandii i rozciąga się na północy kraju wzdłuż granicy rosyjskiej. W parku warto zobaczyć lodowate wodospady i wiszące mosty rozciągnięte nad rwącymi rzekami. W północnej części parku znajduje się także ogromne urwisko zwane Ristikallio nad rzeką Aventojoki.

Fińskie specjały
lasimestarin silli - marynowany śledź z przyprawami, octem, marchewką i cebulą poronkä ristys- gulasz z mięsa renifera lohilaatikko- potrawa z ziemniaków i łososia lohipiirakka- pasztet z łososia

Finlandia
Finlandia


blog comments powered by Disqus